Tính chuẩn xác hấp dẫn của văn bản thuyết minh – Ngữ văn 10

Tóm tắt bài

1.1. Tính chuẩn xác trong văn bản thuyết minh

a. Tính chuẩn xác và một số biện pháp đảm bảo tính chuẩn xác của văn bản thuyết minh.

  • Mục đích: Đòi hỏi những tri thức được giới thiệu, trình bày phải có cơ sở khoa học, phải được kiểm chứng và phải phù hợp với chuẩn mực được công nhận
  • Yêu cầu:
    • Tìm hiểu thấu đáo trước khi viết
    • Thu thập đầy đủ tài liệu về vấn đề cần thuyết minh
    • Chú ý đến thời điểm xuất bản của tài liệu để có thể cập nhật được những thông tin mới và những thay đổi (nếu có)

b. Luyện tập

  • Trả lời các câu hỏi sau đây để kiểm tra tính chuẩn xác của văn bản thuyết minh:

a. Trong một bài thuyết minh về chương trình học, có người viết: “Ở lớp 10 Trung học phổ thông, học sinh chỉ được học văn học dân gian (ca dao, tục ngữ, câu đố)”. Viết như thế có chuẩn xác không? Vì sao?

b. Trong câu sau có điểm nào chưa chuẩn xác

Gọi “Đại cáo bình Ngô” là áng thiên cổ hùng văn vì đó là bài văn hùng tráng được viết ra từ nghìn năm trước.

c. Có nên sử dụng văn bản dưới đây để thuyết minh về nhà thơ Nguyễn Bình Khiêm không? Nếu không thì vì lí do gì?

Ngữ liệu SGK trang 25

Trên cơ sở trả lời những câu hỏi đã nêu, hãy cho biết: Một văn bản thuyết minh chuẩn xác cần đáp ứng những yêu cầu nào?

Gợi ý

a. Viết như thế không chuẩn xác vì:

  • Chương trình lớp 10 không chỉ có văn học dân gian
  • Chương trình lớp 10 không chỉ học ca dao, tục ngữ
  • Chương trình lớp 10 không học câu đố

b. Câu nêu trên không chuẩn xác vì không phù hợp với nghĩa của từ “thiên cổ hùng văn”, “thiên cổ hùng văn” là áng hùng văn nghìn đời, chứ không phải là áng hùng văn viết trước đây một nghìn năm.

c. Không thể sử dụng văn bản đó để thuyết minh về nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, vì nội dung văn bản đó không nói đến Nguyễn Bỉnh Khiêm với tư cách là một nhà thơ.

1.2. Tính hấp dẫn của văn bản thuyết minh

a. Tính hấp dẫn và một số biện pháp tạo tính hấp dẫn của văn bản thuyết minh

  • Mục đích: Giúp cho văn bản thuyết minh có sức lôi cuốn, thu hút sự chú ý của người nghe, người đọc.
  • Yêu cầu:
    • Đưa ra những chi tiết cụ thể, sinh động, những con số chính xác để bài văn không trừu tượng mơ hồ
    • So sánh để làm nổi bật sự khác biệt, khắc sâu vào trí nhớ người đọc (người nghe)
    • Kết hợp sử dụng các kiểu câu làm cho bài văn thuyết minh biến hóa linh hoạt, không đơn điệu
    • Khi cần, nên phối hợp nhiểu loại kiến thức để đối tượng cần thuyết minh được soi rọi từ nhiều mặt

b. Luyện tập

(1) Hãy đọc đoạn văn sau đây và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới.

Ngữ liệu SGK trang 26

Phân tích biện pháp làm cho luận điểm Nếu bị tước đi môi trường kích thích, bộ não của đứa trẻ sẽ phải chịu đựng sự kìm hãm trở nên cụ thể, dễ hiểu, hấp dẫn

(2) Hãy đọc đoạn trích sau đây và phân tích tác dụng tạo hứng thú của việc kể lại truyền thuyết về hòn đảo An Mạ:

Ngữ liệu SGK trang 26

Gợi ý 

(1) Luận điểm Nếu bị tước đi môi trường kích thích, bộ não của đứa trẻ sẽ phải chịu đựng sự kìm hãm trở nên cụ thể, dễ hiểu, hấp dẫn”  là một luận điểm khái quát. Tác giả đã đưa ra hàng loạt những chi tiết cụ thể về não bộ của đứa trẻ ít được chơi đùa, ít được tiếp xúc và bộ não của con chuột bị nhốt trong hộp rỗng,… để làm sáng tỏ luận điểm. Luận điểm khái quát trở nên cụ thể, dễ hiểu. Vì vậy, việc thuyết minh trở nên hấp dẫn, sinh động

(2) Nếu nói Hồ Ba Bể là một thắng cảnh nổi tiếng thì cũng đủ và không ai phản đối, nhưng nó chưa có phần hấp dẫn. Nhưng khi nói Hồ Ba Bể gắn liền với truyền thuyết Pò Giá Mải thì Hồ Ba Bể trở nên hấp dẫn và thu hút hơn. Khi tác giả nói đến những sự tích, những truyền thuyết giúp ta như trở về một thuở xa xưa thần tiên, kì ảo. Ngắm phong cảnh với những cảm xúc như thế, tâm hồn ta sẽ giàu có hơn, sâu sắc hơn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.